شنبه, 21 مرداد 1396 ساعت 08:18

از عرش تا فرش! زندگي با همسر پارانوييد مطلب ویژه

نوشته شده توسط 
این مورد را ارزیابی کنید
(4 رای‌ها)

111

Dr. Mohsen Doustkam

نویسنده: دکتر محسن دوستکام

ذکر مطلب با نقل قول و رفرنس بلامانع است

از عرش تا فرش!
زندگي با همسر پارانوييد
اختلال شخصیت پارانویید اشاره به افرادی دارد که ادراکاتشان تحت نفوذ بدگمانی و سوظن بوده و تمایل دارند انگیزه های دیگران را با عنوان بدخواهی تعبیر نمایند. اختلال شخصیت پارانویید باید از هذیان ها و توهمات پارانویید مرتبط با اختلالات سایکوتیک متمایز گردد (فریمن، گرتی، کویپرز ، فاولر  و ببینگتون ، 2003). متاسفانه شواهد پژوهشی و درمانی اندکی برای اختلال شخصیت پارانویید فراهم است. یکی از دلایل اصلی این کمبود این است که افراد با الگوهای فکری و رفتاری پارانویید، اسکیزویید و ضد اجتماعی اغلب به دنبال کمک بر نمی آیند. بلکه تنها تحت تاثیر فشار همکاران و خانواده و آنهم در دوره های محدود و گذرا در محیط های درمانی پیدا می شوند (اولدهام، اسکودول و بندر، 2005).
افراد پارانویید بسیار حساس، آماده حمله متقابل، کینه ورز هستند. البته برخلاف اسکیزوفرنی پارانویید، فرد مبتلا به اختلال شخصیت پارانویید این بینش که سوظن بی اساسی دارد را کسب می نماید. علاوه بر این، خطر ادراک شده توسط اختلال شخصیت پارانویید از سوی فرد آشنایی در محیط، مثل همسایه یا همکار نشات می گیرد، نه از سوی منابع غیر واقعی. شیوع اختلال شخصیت پارانویید 1 تا 1/5 درصد است. همچنین اختلال شخصیت پارانویید دومین اختلال شخصیت از نظر شیوع در میان مردان و سومین در میان زنان است.
بیماران اختلالات شخصیت، طرحواره های ناکارآمدی دارند که منجر به پردازش غلط اطلاعات می گردد. این طرحواره ها گرایش به رمزگردانی اطلاعات به شیوه های سوگیرانه دارند. به این ترتیب بیماران اختلال شخصیت پارانویید گوش به زنگی را نسبت به حملات یا تحقیرها حفظ می کنند. مرتبط با این طرحواره ها، تجربیات مشکل زایی مثل انتظارات بدبینانه ای درباره دنیا و عقاید منفی درباره شرارت دیگران و ترس از مورد تمسخر واقع شدن خود دارند. با توجه به نظریه شناختی - اجتماعی، بیماران مبتلا به اختلالات شخصیت در رابطه با مشکلات بین فردی مهارت های حل مساله بسیار ضعیفی دارند. طبق نظریه شناختی بک (بک، فریمن  و دیویس ، 2003)، باورهای ناکارآمد هسته اصلی آسیب شناسی بیماران اختلال شخصیت را می سازند که با عنوان "چرخه های پایدار و خود تداوم بخش شناختی- بین فردی" از آنها نام می برد. نظریه بک سه جنبه شناخت را مورد بررسی قرار می دهد: 1- افکار اتوماتیک (باورها و مفروضه هایی درباره خود، دنیا و دیگران)، 2- راهبردهای بین فردی و 3- تحریف های شناختی (خطاهای نظام مند در تفکر منطقی).
در اتاق درمان
اما آنچه كه در مورد اين قبيل بيماران بيش از همه ناشناخته مانده است،‌ نقش اطرافيان نزديك در زمينه سازي و بروز رفتارهاي بيمارگون مي باشد. اغلب،‌ همسران اين بيماران خواهان راهكارها و نسخه هايي براي مقابله و كنار آمدن با همسر شكاك خود هستند. غافل از اينكه يكي از اصلي ترين عوامل تشديد حساسيت ها،‌خودشان هستند. در اينجا به بررسي مدل حاصل از نتايج بررسي 5 پرونده همسران با شكايت از پارانوييد بودن خانم مي پردازيم.
در اغلب موارد، خانم با تعارض شديدي روبرو است كه حتي با وجود آسيب ديدگي جسمي،‌جنسي و روحي نيز نمي تواند از مرد دل بكند. اين دسته زنان عمدتا بيان مي كنند كه همسرشان الگوهاي نوساني از تحقير و جبران افراطي نشان مي دهد:
خانم ن: شايد هيچكس به اندازه شوهر من دست زنش را نبوسيده باشد.
جالب توجه است كه اين خانم به دليل ضرب و جرح هاي دوره اي و شكاكيت هاي شديد همسرش مدت 6 ماه است كه از وي طلاق قانوني گرفته است اما براي كمك به طلاق عاطفي و دل كندن از همسر به درمان روي آورده است. با در نظر گرفتن تحقير ها و آزار و اذيت جسمي و روحي،‌پپس علت اين همه وابستگي و ناتواني از ترك همسر توسط خانم چيست؟
يكي از مدل هاي ارتباطي قابل مشاهده و تكراري در اين زوجين الگوي ارزنده سازي/ ناارزنده سازي از طرف آقا مي باشد. عمدتا مردان داراي اختلال شخصيت پارانوييد بيش از زنان از اين مدل استفاده مي نمايند. روابط در اين مدل، تحت تاثير متقابل عوامل دروني (سو تعبير،‌سوگيري ادراكي و خطاهاي شناختي) و عوامل ميان فردي (پاسخ هاي ماشه چكان//پاسخ هاي تفصيلي) مي باشد. اجازه بدهيد با ذكر يك مثال به تفسير اين الگو بپردازيم:
اولدهام و موريس (1995)، در تقسيم بندي جالب توجهي به 6 تيپ در افراد پارانوييد مي پردازد؛ سبک گوش به زنگ، لجوج  (تیپ های وسواسی)، متعصب  (ویژگی های خودشیفته)، عصبانی  (ویژگی های منفی گرا)، منزوی (ویژگی های اجتنابی) و بدطینت  (ویژگی های خودآزاری).
مشاهدات درماني حاكي از وجود اين الگو در تيپ بدطينت است. متخاصم، کینه توز، بی عاطفه، هذیان گزند و آسیب، خصومت استبدادی که عمدتا در خیال پردازی ها خود را نشان می دهد، فرافکنی شدید و سرکشی از جمله ویژگی های این تیپ می باشند. این افراد انتظاراتی مبنی بر دریافت پرخاشگری از دیگران دارند. حساسیت بالایی نسبت به مراجع قدرت دارند، استراتژی

اصلی ایشان تسلط بر دیگران قبل از تسلط دیگران بر آنهاست.
فاز اول، ‌ناارزنده سازي: وي‍ژگي اصلي روابط بين فردي در اين فاز،‌تحقير مي باشد. مردي كه به اين تيپ بيماري دچار است در وهله اول و به دنبال مساله ماشه چكان (به عنوان مثال سو ظن نسبت به رد تماس دادن تلفن همسر) سريعا به دنبال غلبه بر حريف خيالي و در دست گرفتن دوباره قدرت مي باشد. در اين راه، از هيچ عامل استبدادي و آسيب رساني كه مخصوصا جنبه تحقير معشوق را داشته باشد نمي گذرد. غالبا خاطراتي كه همسران اين قبيل افراد از تحقير هاي فاز نا ارزنده سازي دارند شامل موارد زير مي باشد: گرفتن اعتراف اجباري، خود تحقيري كلامي شامل غلط كردم و ...، ضرب و جرح شديد و تحقير آميز و در برخي موارد معدود سو استفاده جنسي، تهديد به آبروريزي در محل كار و ...ذكر اين نكته خالي از لطف نيست كه در اكثر اين موارد زنان حتي تا پاي دادگاه،‌شكايت و حل مساله به صورت قانوني نيز مي روند اما شروع فاز دوم ايشان را منصرف مي نمايد.
فاز دوم، ارزنده سازي: به محض اينكه زن در اين مرحله عجز و تحقير خود را مشخصا با گريه، خودگويي منفي،‌التماس و ... نشان بدهد مرد وارد فاز دوم مي شود و به اصطلاح دست به ارزنده سازي آبجكت مي زند. در اينجا مرد مي تواند بهترين مرد دنيا شود و محبت هايش بي دريغ و با شدت نثار زن بگردد (بعيد نيست كه در برخي نمونه ها،‌خود زن براي جلب محبت و كسب منافع فاز دو، فاز يك را استارت بزند!) اينگونه زنان معمولا در تله محبت مرد گير ميفتند اگرچه آگاه هستند كه اين چرخه تمامي ندارد و ممكن است چند روز ديگر مجددا رخ بدهد. اما در حال حاضر آغوش پر مهر و محبت همسر ولو همراه با چاشني ساديسم باشد برايشان تسكين دهنده تر است.
در اغلب موارد،‌زوج درماني با تاكيد بر تصحيح الگوهاي ارتباطي (مشترك)، درمان شناختي رفتاري (با تمركز بر شناختواره هاي منفي بيمار) و درمان هاي پويشي در صورت وجود نشانه هاي تعارضات عميق و حل نشده مي تواند موثر باشد.

منابع:
Freeman, Daniel, et al. "Psychological investigation of the structure of paranoia in a non-clinical population." The British Journal of Psychiatry 186.5 (2005): 427-435.
Oldham, J. M., & Morris, L. B. (1995). The new personality self-portrait (Rev. ed.). New York: Bantam Books.

 

خواندن 391 دفعه آخرین ویرایش در شنبه, 21 مرداد 1396 ساعت 08:47

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

Dr.Mohsen Doustkam

Word Rezome

address.psychology

 

title.button kargah.public

دوره های آموزشی اتاق خواب...
ویژه کارمندان مرد شهرداری...
گروه درمانی دلزدگی زناشویی
شنبه, 19 ارديبهشت 1394
ثبت نام گروه درمانی دلزدگی و...
ویژه کارمندان مرد شهرداری...
کارگاه آموزشی ازدواج 93/9/11
یکشنبه, 09 آذر 1393
مخاطب: کارمندان نیروی...

links

Logo.ARC

 

پایگاه رسمی اطلاع رسانی پزشکی روان تنی
پايگاه تن، روان و فرهنگ

10 10

 

همکاران معتمد:

دکتر میترا مولایی نژاد

درمانگر اختلالات جنسی و واژینیسم

اصفهان